Het kerstpakket afschaffen: hoe doe je dat zonder gemor?

In het kort

• ♪Iets wegnemen weegt zwaarder dan iets nooit gegeven hebben.
• ♪Het kerstpakket schrappen kost meestal meer goodwill dan het bedrag oplevert.
• ♪Vervangen valt bijna altijd beter dan afschaffen, ook als het budget lager is.
• ♪Communiceer het besluit vroeg en noem de reden zonder eromheen te draaien.
• ♪Doe het niet stilletjes: het valt gegarandeerd op.

Het kerstpakket afschaffen komt op veel HR-agenda's terecht, meestal om een van drie redenen: het budget staat onder druk, de inhoud paste toch bij niemand, of het voelt niet meer bij de organisatie passen. Alle drie zijn legitiem, maar de manier waarop je het doet bepaalt of het je iets kost.

Waarom wegnemen zwaarder weegt dan niet geven

Een organisatie die nooit een kerstpakket gaf, mist het niet. Een organisatie die het twintig jaar gaf en er dit jaar mee stopt, heeft iets weggenomen. Dat verschil is groot, ook als het om hetzelfde bedrag gaat.

Reken er dus op dat de reactie sterker is dan het bedrag rechtvaardigt. Dat is geen onredelijkheid van je mensen, dat is hoe verlies werkt.

De drie redenen om te stoppen, en wat ze vragen

Budget. Wees eerlijk en concreet. We hebben dit jaar minder ruimte en kiezen ervoor die aan X te besteden landt beter dan een vaag verhaal over andere prioriteiten.

De inhoud paste niet. Dit is geen reden om te stoppen maar om te veranderen. Als het probleem is dat de kaas en de wijn bij de helft van je team niet werken, dan is de oplossing een ander cadeau, niet geen cadeau.

Het past niet meer bij ons. Prima, maar vul dan iets in wat wel past. Anders lees je mensen voor dat het gebaar zelf is afgeschaft.

Praktische tip: als je afschaft om budgettaire redenen, zeg dan ook wat je met het vrijgekomen bedrag doet. Zwijgen daarover voedt het idee dat het gewoon bezuiniging is.

Waarom vervangen bijna altijd beter is

Met een lager budget iets doen dat wel raak is, werkt beter dan met nul budget uitleggen waarom er niets is. En dat kan: een cadeau van vijfentwintig euro dat persoonlijk voelt landt beter dan een pakket van vijftig dat generiek is.

Alternatieven staan in kerstpakket alternatief, en de afweging tussen vormen in kerstpakket of cadeaubon.

Hoe je het communiceert

Vroeg, en niet in een voetnoot. Als mensen het in november horen omdat er niets aankomt, is het nieuws al verzuurd voordat je het hebt uitgelegd. Zeg het in september of oktober, noem de reden, en zeg wat er wel gebeurt.

Doe het bovendien vanuit de directie of het management en niet alleen vanuit HR. Een besluit over waardering hoort van de mensen die over waardering gaan.

Wat je niet moet doen

Het stilletjes laten verlopen in de hoop dat niemand het merkt. Dat merkt iedereen, en dan is het gesprek niet meer over het budget maar over waarom er niets is gezegd.

Veelgestelde vragen

Kan ik het kerstpakket zomaar afschaffen?

Meestal wel, maar check of er in de cao of arbeidsvoorwaarden iets over is vastgelegd en of er sprake is van een verworven recht door jarenlange gewoonte.

Wanneer communiceer ik het besluit?

In september of oktober. Merken mensen het pas in november doordat er niets komt, dan is het nieuws al verzuurd.

Is afschaffen of vervangen beter?

Vervangen, bijna altijd. Met een lager budget iets doen dat raak is, valt beter dan uitleggen waarom er niets is.

Wat als het budget echt weg is?

Wees dan expliciet over de reden en zeg wat je met het vrijgekomen bedrag doet. Zwijgen voedt het idee van pure bezuiniging.

Wie moet het besluit brengen?

Bij voorkeur directie of management, niet alleen HR. Een besluit over waardering hoort van wie over waardering gaat.

Vervangen in plaats van schrappen

Benieuwd wat er binnen je budget past? Vraag vrijblijvend een offerte aan.